Kapconstructies

Een houten kapconstructie staat aan diverse bedreigingen bloot. Vocht is de belangrijkste oorzaak van aantastingen. Het schept een klimaat waarin schimmels en insecten goed kunnen gedijen.

Aantastingen door schimmels en insecten zijn natuurlijk al eeuwen bekend. Maar door onder meer het isoleren van daken, het afdichten van kieren en het aanbrengen van centrale verwarming is de laatste vijftig jaar in veel gebouwen een klimaat ontstaan dat zeer aantrekkelijk is voor schimmels en kevers. Door het bestrijden van ‘natuurlijke ventilatie’ door kieren en dergelijke werken renovaties niet zelden aantastingen door schimmels en kevers in de hand.

Schimmels

De meest voorkomende bedreiging van de kap is houtrot. Dit ontstaat door lekkages in dakbedekkingen, goten, dakdoorvoeren en dergelijke. In feite is houtrot een schimmel, die de eigenschap van hout verandert, waardoor de samenhang verloren gaat.

Een andere schimmel met een desastreuze werking is de huiszwam. Deze schimmel is in staat om via lange strengen (hyphen) voor vochtaanvoer te zorgen, ook naar droge plaatsen. Zolang de veroorzakende vochtbron niet is weggenomen, blijft de huiszwam actief. De vochtbron kan meters verwijderd zijn van de aantasting.

Insecten

Een van de bekendste schadelijke insecten is de gewone houtworm. Net als bij verschillende andere houtborende insecten gaat het in feite om de larve van een kever. Deze voelt zich vooral thuis in spintachtig naaldhout en in zachtere loofhoutsoorten. De houtworm is berucht om de aantasting van houtsnijwerk en gebruiksvoorwerpen. Vooral het rondhout van boerenschuren is een geliefd object voor insecten. Ook triplex en pitriet staan op het menu.

Boktorren zijn vooral nathoutboorders, dat wil zeggen dat ze in levend en pas gehakt hout leven. Van de grote familie van boktorren is alleen de huisboktor een drooghoutboorder (droog hout wil zeggen ‘bewerkt’ hout). De soort komt alleen voor in naaldhout en kan erg kieskeurig zijn ten aanzien van de menukeuze. Temperaturen boven de 25 graden en een hoge luchtvochtigheid zijn ideale omstandigheden voor de boktor. Bij mooi warm zomerweer is vooral in de avond het knagen van de larven duidelijk hoorbaar. Als men het beest niet tijdig opmerkt, kunnen ernstige constructieve problemen ontstaan.

Het meest agressief is de larve van de bonte knaagkever, ook wel de grote houtworm genoemd. Na het verpoppen knaagt de kever zich naar buiten. Dit insect heeft een voorkeur voor eikenhout, maar andere houtsoorten in de directe omgeving worden soms ook aangetast. De kever knaagt zich zo nodig door millimeters dikke loodplaten heen. De larve veroorzaakt zeer ernstige schade aan vooral monumentale eikenhouten kapconstructies.

Maatregelen

Regelmatig inspecteren is daarom geen overbodige luxe. Vooral het onderkennen van lekkages en het tegengaan van een vochtig klimaat (ventileren!) zijn van groot belang om sluimerende vervolgschades met soms zeer ernstige consequenties te voorkomen.

Ook het schoonhouden van de kapconstructie is essentieel.

Als er toch schimmels of aantastingen door kevers ontstaan, is het zaak om deze in een vroeg stadium te lokaliseren. In overleg met een deskundige kan een adequate behandeling worden gekozen. Vroeger werden hier zwaar giftige spuitmiddelen voor gebruikt of blauwzuurgas. Tegenwoordig zijn deze middelen verboden. Een van de alternatieven is een zogeheten warmtebehandeling, waarbij men de constructie inpakt en opwarmt tot ongeveer vijfenvijftig graden Celsius. Bij deze temperatuur sterven de larven. Een andere mogelijkheid is het gericht injecteren met giftige middelen.

Ontwikkeling

De oud-Hollandse kap is de meest voorkomende constructie. Deze kan in de meeste dakvormen worden toegepast. Oud-Hollandse kappen hebben een bepaald type spant. Voorbeelden zijn de sporenkap en de gordingenkap.

Lees meer

 

Deel dit artikel: LinkedIn Google+